Bahor kelishi bilan yurtimiz qir-adirlari yam-yashil libosga burkanadi, tog‘larimizdagi zilol suvlar jildirab oqadi. Bu manzaralar qalbimizga quvonch bag‘ishlaydi. Ammo bu go‘zallik ortida jiddiy xavf yashirinib yotganini har doim ham his qilavermaymiz.

Bugun O‘zbekiston ekologiyasi murakkab sinovlar davrini boshdan kechirmoqda. Chang bo‘ronlari, yoz faslidagi g‘ayritabiiy issiq, suv tanqisligi — bular uzoq kelajak muammosi emas, balki aynan bugungi haqiqatdir.

Shunday ekan, ona tabiatni asrab qolish uchun nimalar qilishimiz kerak?

Suv — tugamaydigan boylik emas

Mamlakatimizda ekologiya haqida so‘z borganda, avvalo Orol dengizi fojiasi yodga tushadi. Dengizning qurishi nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasi iqlimiga salbiy ta’sir ko‘rsatdi. Bugungi kunda ham qishloq xo‘jaligida suvdan oqilona foydalanmaslik, eskirgan sug‘orish tizimlari tufayli minglab kub metr chuchuk suv isrof bo‘lmoqda. Vaholanki, suv — strategik resurs.

Yechim nimada? Avvalo, tomchilatib sug‘orish kabi zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish zarur. Shu bilan birga, har bir fuqaro o‘z xonadonida suvni tejash madaniyatini shakllantirishi lozim. Zero, jo‘mrakdan behuda oqayotgan har bir tomchi — kelajak avlod rizqidir.

Nafas olayotgan havomiz qanchalik toza?

So‘nggi yillarda, ayniqsa Toshkent shahrida havo ifloslanishi dolzarb muammoga aylandi. Avtomobillar sonining keskin ortishi, sanoat korxonalari chiqindilari va qurilish maydonlaridagi chang-to‘zonlar havo sifatini yomonlashtirmoqda.

Bu holat bevosita aholi salomatligiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Mutaxassislar so‘nggi yillarda mamlakatimizda nafas yo‘llari kasalliklari ko‘payayotganini qayd etmoqda.

Muammoning yechimi esa hammamizga bog‘liq: jamoat transportidan kengroq foydalanish, ekologik toza transport vositalarini rag‘batlantirish hamda sanoat korxonalarida zamonaviy filtr tizimlarini o‘rnatish bugungi kun talabi hisoblanadi.

“Yashil makon” — kelajak sari qadam

Daraxtlar bejizga tabiatning “o‘pkasi” deb atalmaydi. Ular havoni tozalaydi, iqlimni yumshatadi, hayot manbai bo‘lib xizmat qiladi.

So‘nggi yillarda mamlakatimizda Yashil makon umummilliy loyihasi doirasida millionlab ko‘chatlar ekilmoqda. Bu tashabbus ekologik muvozanatni tiklash yo‘lidagi muhim qadamdir. Biroq ko‘chat ekish ishning yarmi, xolos. Eng muhim vazifa — uni parvarishlab, mustahkam daraxtga aylantirishdir. Har bir ekilgan nihol — kelajak uchun ekilgan umid demakdir.

Chiqindilar muammosi: Mas’uliyat o‘zimizdan boshlanadi

Atrof-muhitni muhofaza qilish faqat mutasaddi tashkilotlar zimmasidagi vazifa emas. Bu — har bir fuqaroning burchi. Afsuski, dam olish maskanlarida, tog‘lar va daryo bo‘ylarida tashlab ketilgan plastik idishlar, polietilen paketlar tez-tez uchrab turadi. Oddiy plastik mahsulotning tabiatda parchalanishi uchun yuzlab yillar kerak bo‘ladi.

Amaliy qadamlar oddiy, ammo samarali: matoli xaltalardan foydalanish, chiqindilarni saralash (qog‘oz, plastmassa, shisha), tabiatda dam olgandan so‘ng ortimizda qolgan chiqindilarni tozalab ketish. Bu odatlarni jamiyat miqyosida ommalashtirish ekologiyamiz uchun sezilarli ijobiy ta’sir qiladi. Shu sababli har bir inson tabiatga nisbatan e’tiborli bo‘lishi hozirgi davr  talabi hisoblanadi.

Tabiat bizga ota-bobolarimizdan meros bo‘lib qolmagan — biz uni farzandlarimizdan qarzga olganmiz. Bugun ekologiyaga qaratilgan har bir kichik e’tibor ertaga sog‘lom va musaffo osmon ostida yashaydigan avlodni tarbiyalaydi.

O‘zgarishni o‘zimizdan, o‘z uyimiz va hovlimizdan boshlaylik.

Chunki tabiatni asrash — bu Vatanni asrashdir.

Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti

Tashkiliy-nazorat bo‘limi bosh mutaxassisi

Muxiddinov Dilshodjon Shavkatjon o‘g‘li